Hazreti Mehdi Hakkındaki Rivayetler "Mütevatir"dir
"Mütevatir" ne demektir?
Mehdi hakkında rivayet edilen hadislerin mütevatir
olduğu hemen hemen bütün İslam alimleri tarafından kabul edilen
bir gerçektir. Ancak, öncelikle "mütevatir hadis"in
ne anlama geldiğini açıklamak gerekir. "Giriş" bölümünde
de kısaca tarif ettiğimiz gibi, hadis bilimcilerine göre bir
haber birçok kişi tarafından rivayet edilmişse ve bu ravilerin
bir araya gelip haber uydurmaları, durumları itibarıyle teknik
olarak mümkün değilse buna "mütevatir" haber denilir.
Mütevatir habere de "tevatür" adı verilir.
Bir kaynakta tevatür terimi şöyle tanımlanmaktadır:
"Tevatür", kelime anlamı olarak "kuvvetli
haber, içinde yalan ihtimali olmayan ve bir cemaate dayanan
kuvvetli haber" demektir. (Büyük Lugat-Tür-Dav, 3003)
Diğer çeşitli kaynaklarda da mütevatir kelimesinin
anlamı şöyle açıklanmaktadır:
“Yalan üzerine birleşmeleri aklen mümkün görülmeyen
toplulukların birbirinden ve ilk topluluğun direk Resulullah
(SAV)'dan rivayet ettiği hadisi şeriftir. Yakin (hiç şüphe edilmeyecek)
bir ifade eder. Artık bu hadis hakkında "Acaba bu hadis
Resulullah (SAV) tarafından söylenmiş midir?" diye bir
şüpheye imkan yoktur.” (Ömer Nasuhi Bilmen, "Muvazzah
İlm-i Kelam", s. 53)
"MÜTEVATİR HABER": Duyularla hissedilen bir
şey hakkında yalan üzere ittifak etmeleri aklen mümkün olmayan
bir kalabalığın verdikleri bir haber olup bizzat (yakini) ilim
ifade eder. Böyle bir haber kat'i olarak sahih olup akideye
taalluk eden meselelerde onunla amel vaciptir. (Mahmud Ebu Reyye,
"Muhammedi Sünnetin Aydınlatılması", s. 300)
"MÜTEVATİR HADİS": Yalan üzerinde
birleşmeleri adeten mümkün olmayan raviler topluluğunun ("cemm-i
ğafir"), her nesilde, kendileri gibi bir topluluktan alıp
naklettiği, işitme veya görmeye ("mahsûsat") dayanan
hadistir. Kesin bilgi ifade eder, amel vaciptir, reddi küfrü
gerektirir, tetkik ve tenkid dışıdır.
Lafzen Mütevatir: Bütün rivayetlerinde lafızları
aynı olan hadistir ki "yok denecek kadar" azdır. "Men
kezebe aleyye..." misalidir. Kayıt konmadan "mütevatir
hadis" denince "lafzen mütevatir" anlaşılır.
Manen Mütevatir: Aralarında ortak bir nokta
bulunan değişik lafızlı hükümlerin, tevatür şartlarını taşıyan
râvîlerce rivayet edilmesiyle ortaya çıkan "ortak manaya"
denir. Mesela, 100 kadar değişik lafızlı hadisten çıkan bir
mütevatir mana Resûlullah Aleyhissalatü ves`selâm`ın "ellerini
kaldırarak dua ettiğidir." (İsmail Lütfi Çakan, "Hadis
Usulü", İFAV, İstanbul 1993, s. 105-150)
| |
ileri |
